×
×

31 VIII 1980 r. w Stoczni Gdańskiej im. Lenina podpisane zostało porozumienie między komisją rządową a MKS w Gdańsku zrzeszającym w tym momencie 800 zakładów pracy. Po strajku Prezydium MKS przekształciło się w Prezydium Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego. W chwili podpisania porozumienia Prezydium liczyło 19 członków: Lech Wałęsa - przewodniczący, Andrzej Kołodziej - wiceprzewodniczący, Bogdan Lis - wiceprzewodniczący, Lech Bądkowski - który został pierwszym rzecznikiem prasowym gdańskiego MKZ, Wojciech Gruszecki , Joanna Gwiazda, Andrzej Gwiazda , Stefan Izdebski, Jerzy Kmiecik, Zdzisław Kobyliński, Henryka Krzywonos, Stefan Lewandowski, Alina Pieńkowska, Józef Przybylski, Jerzy Sikorski, Lech Sobieszek, Tadeusz Stanny, Anna Walentynowicz, Florian Wiśniewski.


We IX 1980 komitety założycielskie „S” WPK i PKS odwołały z Prezydium swoich przedstawicieli: Henrykę Krzywonos i Zdzisława Kobylińskiego. Z pracy w Prezydium zrezygnowali: Stefan Izdebski, Tadeusz Stanny, Jerzy Kmiecik, Jerzy Sikorski. Na miejsce Stefana Izdebskiego Zarząd Portu Gdynia w skład Prezydium MKZ „S” delegował Kazimierza Wollenschlegera, którego następnie zastąpił kolejny przedstawiciel gdyńskiego portu Andrzej Opiela. Tadeusz Stanny został zastąpiony przez Jacka Kłysa. Henryk Matysiak w Prezydium MKZ „S” zastąpił Jerzego Sikorskiego. Od stycznia 1981 r. udział w pracach Prezydium brał Zdzisław Złotkowski, który wszedł na miejsce Matysiaka. W grudniu 1980 r. Plenum MKZ swą uchwałą odwołało Floriana Wiśniewskiego.


3 X 1980 r. z rekomendacji Wałęsy ze względu na szczególną sytuację zakładów pracy podległych MON i MSW do Prezydium włączony został jako reprezentant pracowników cywilnych MON były oficer Marynarki Wojennej Marian Błoniarczyk zatrudniony w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni.


9 X 1980 r. uchwałą Plenum MKZ Gdańsk, w skład Prezydium powołano Bogdana Borusewicza. W pracach Prezydium uczestniczył Szymon Pawlicki - członek Komisji Zakładowej Teatru Dramatycznego w Gdyni, najpierw jako obserwator z ramienia kultury (od lipca 1981 r. członek Prezydium) oraz Grzegorz Jerkiewicz z Niezależnego Zrzeszenia Studentów.


17 IX 1980 r. w Gdańsku spotkali się przedstawiciele komitetów założycielskich z całej Polski, uchwalono statut i zdecydowano o powołaniu jednej ogólnopolskiej struktury związkowej pod nazwą NSZZ „Solidarność” oraz powołano Krajową Komisję Porozumiewawczą NSZZ „S”. Przyjęto propozycję MKZ „S” w Gdańsku, aby siedziba Komisji mieściła się w Gdańsku. Przewodniczącym KKP NSZZ „S” wybrano Wałęsę.


MKZ „S” Gdańsk rozpoczął działalność w lokalu przyznanym przez władze miasta w Gdańsku-Wrzeszczu, przy ulicy Marchlewskiego 13. We IX 1980 po rozmowach z wojewodą gdańskim siedziba gdańskiej „Solidarności” (w tym również siedziba władz krajowych) została przeniesiona do budynku przy ulicy Grunwaldzkiej 103, gdzie mieściła się do 13 XII 1981 r.


24 IX 1980 r. zaczęto wydawać Biuletyn Informacyjny „Solidarność” pod numerem 15–tym (pomyślany jako kontynuacja Strajkowego Biuletynu Informacyjnego „Solidarność”, którego 14 numerów wyszło podczas strajku w VIII 1980 w Stoczni Gdańskiej im. Lenina). Od 2 III 1981 r. kontynuacją Biuletynu była „Solidarność” (z lwami na winiecie pisma) pismo MKZ „S” Gdańsk/ ZR Gdańsk.


Powstawały Miejskie Komitety Założycielskie w miastach województwa gdańskiego: Starogardzie Gdańskim, Tczewie, Wejherowie, Kościerzynie. Do gdańskiego MKZ należały również miasta, które leżały w sąsiednich województwach: Kwidzyn, Lębork, częściowo Malbork.


14 XI 1980 r. Wydział III „A” KW MO w Gdańsku zarejestrował Sprawę Obiektową o kryptonimie „Klan” (od 24 VIII 1982 r. krypt. „Związek”) prowadzoną na gdański MKZ „S”, której podstawowym celem było: „operacyjna kontrola i eliminacja osób prezentujących wrogie postawy w stosunku do ustroju społeczno- politycznego PRL”, „rozpoznanie i operacyjne przeciwdziałanie uchwalaniu , a przede wszystkim realizacji wszelkich politycznie szkodliwych przedsięwzięć”, „zabezpieczenie działalności NSZZ przed oddziaływaniem zagranicznych ośrodków dywersji” oraz „zapobieganie ujawnianiu lub przekazywaniu wiadomości stanowiących tajemnicę państwową i służbową”. SO „Klan”/„Związek” złożono do archiwum 10 XI 1983 r.


7-17 XI 1980 r. w Urzędzie Wojewódzkim w Gdańsku miał miejsce strajk okupacyjny pracowników służby zdrowia, nauki i kultury zakończony podpisaniem porozumienia z Komisją Rządową. 16 XII 1980 r. odbyła się uroczystość odsłonięcia Pomnika Poległych Stoczniowców w Gdańsku. Autorem koncepcji pomnika był Bogdan Pietruszka, pracami powstałego we wrześniu 1980 r. Społecznego Komitetu Budowy Pomnika kierował Henryk Lenarciak.


17 XIII 1980 r. odsłonięto i poświęcono tablicę pamiątkową „Ofiar Grudnia 1970” w pobliżu przystanku kolejowego Gdynia Stocznia oraz dokonano wmurowania kamienia węgielnego pod pomnik „Ofiar Grudnia 1970” przy ulicy Czołgistów w Gdyni.


3 IV 1981 r. Prezydium Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” Stoczni Gdańskiej im. Lenina podjęło decyzję o usunięciu Anny Walentynowicz z prezydium MKZ. Bezpośrednim powodem odwołania Anny Walentynowicz była jej krytyka tzw. porozumienia warszawskiego z 30 III 1981 r. Jednak na sprawę rzutował konflikt Wałęsa-Walentynowicz.


W dwóch turach 2-5 VII i 13-17 VII 1981 r. w Teatrze Muzycznym w Gdyni odbyło się I Walne Zebranie Delegatów Regionu Gdańskiego. Gdański MKZ skupiał wtedy (w lipcu 1981 r.) 1600 komisji zakładowych z województwa gdańskiego, 243 komisje z województw słupskiego i elbląskiego oraz 165 komisji z innych województw. Członków NSZZ „S” w Trójmieście było 370 tysięcy, a w województwie gdańskim 495 tysięcy.


Do udziału w zjeździe wybranych zostało 600 delegatów. Delegaci wybrali 61- osobowy Zarząd Regionu. Przewodniczącym ZR został Lech Wałęsa. Wybrano delegatów na I KZD „S”, a także członków Komisji Rewizyjnej. Przewodniczącą KR została Krystyna Ruchniewicz.


W wyborach do władz regionalnych związku zwyciężyli w większości stronnicy Wałęsy. Wyborom towarzyszyła kampania jego zwolenników przeciwko Andrzejowi Gwieździe, zakończona usunięciem go z prezydium (wszedł w skład ZR). Przy pomocy delegatów ze Stoczni Gdańskiej im. Lenina najmocniej wspierających linię Wałęsy wymaganej większości głosów nie uzyskały: Anna Walentynowicz i Bogdan Borusewicz, którzy nie weszli w skład ZR, natomiast Alina Pieńkowska i Joanna Duda-Gwiazda nie uzyskały wymaganej liczby głosów jako kandydaci na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”.
20 VII 1981 r. w siedzibie NOT-u w Gdańsku na pierwszym posiedzeniu nowo wybranego Zarządu Regionu wybrano Prezydium ZR w składzie: Lech Wałęsa- przewodniczący, Stanisław Fudakowski, Bogusław Gołąb, Maria Grubba, Jacek Kłys, Andrzej Kozicki, Bogdan Lis, Konrad Maruszczyk, Jacek Merkel, Andrzej Opiela, Jan Samsonowicz, Zdzisław Złotkowski. W listopadzie 1981 r. doszli jeszcze Zbigniew Lis i Adam Drąg.


20-22 VIII 1981 r. w ramach obchodów pierwszej rocznicy podpisania porozumień sierpniowych 1980 r. z inicjatywy władz NSZZ „S” i środowisk artystycznych zorganizowano w gdańskiej hali „Olivia” I Ogólnopolski Przegląd Piosenki Prawdziwej „Zakazane Piosenki” W skład Komitetu Organizacyjnego imprezy weszli przedstawiciele MKZ „S” z Lechem Wałęsą jako honorowym przewodniczącym biura festiwalowego na czele, a także Andrzej Wajda, Maciej Zembaty (pomysłodawca imprezy i dyrektor artystyczny), Jerzy Janiszewski, Andrzej Czeczot, Waldemar Banasik, Maciej Karpiński.


Od III 1981 r. trwał spór wokół drukarni MKZ, pracownicy drukarni podnosili sprawę warunków pracy. 14 IX 1981 r. pracownicy drukarni złożyli do Prezydium ZR pismo, że następnego dnia przerywają pracę ze względu na „całkowite ignorowanie problemów socjalnych i produkcyjnych drukarni ze strony władz związkowych”. 16 IX 1980 r. do drukarni przybyła 50-osobowa grupa stoczniowców Stoczni Gdańskiej na czele ze Stanisławem Burym i siłą zajęła pomieszczenia drukarni.


W dwóch turach w dniach 5-10 IX i 26 IX - 7 X 1981 r. w hali „Olivia” w Gdańsku obradował I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”. Wzięło w nim udział 896 delegatów oraz 720 gości. Lech Wałęsa został wybrany przewodniczącym Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, na zjeździe wybrano członków KK i Krajowej Komisji Rewizyjnej. Region Gdański reprezentowało 53 delegatów.


Wydział III KW MO w Gdańsku 22 VIII 1981 r. założył Sprawę Obiektową „Sejmik”/„Debata”, której celem było wyeliminowanie ze składu delegatów tych działaczy „Solidarności”, którzy reprezentowali „wrogą postawę wobec ustroju społeczno- politycznego PRL”, przeciwdziałanie „szkodliwym politycznie” koncepcjom związku, „neutralizacja delegatów znanych z ekstremistycznych postaw”, „sprowadzenie „Solidarności” do działalności związkowej zgodnie ze statutem”. SO „Sejmik”/„Debata” zakończono 11 grudnia 1981 r.

11-12 XII 1981 r. w Gdańsku obradowała Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” w Stoczni Gdańskiej im. Lenina.

Arkadiusz Kazański

ciąg dalszy na www.13grudnia81.pl