Sierpień1980.pl

Źródło: http://sierpien1980.pl/s80/slowniczek/7389,Slowniczek.print?keepThis=true&TB_iframe=true&height=500&width=700
Wygenerowano: Czwartek, 23 listopada 2017, 06:23

Strona znajduje się w archiwum.

Beton – popularne określenie konserwatywnego skrzydła PZPR, przeciwnego reformom i porozumieniu z „Solidarnością”.

Biały marsz – zorganizowany w Krakowie 17 V 1981 r. marsz solidarnościowy z ciężko rannym w wyniku zamachu Janem Pawłem II. Nazwa związana była z tym, iż uczestnicy marszu i kończącej go Mszy Św. zgodnie z apelem organizatorów ubrani byli na biało.

DDT – dosł. dichlorodiufenylotrichloroetan (syntetyczny pestycyd), w 1981 r. ironiczna przeróbka skrótu nazwy dziennika telewizyjnego (DTV), nawiązująca do „toksyczności” przekazywanej w nim propagandy

Dni bez prasy – bojkot oficjalnej prasy, w 1981 r. jedna z form protestu, związana z ograniczaniem NSZZ „Solidarność” dostępu do środków masowego przekazu.

Długopis – wielkim długopisem ze zdjęciem Papieża Lech Wałęsa podpisał Porozumienia Gdańskie (31 VIII 1980).

Druga Japonia – jej zbudowanie, w efekcie działań NSZZ „Solidarność”, zadeklarował Lech Wałęsa. Hasło to, będące wyrazem społecznych nadziei na poprawę sytuacji, stało się obiektem kpin oficjalnej propagandy.

Ekstrema – w komunistycznej propagandzie określano tak radykalnych działaczy NSZZ „Solidarność”.

Elementy antysocjalistyczne – w komunistycznej propagandzie określano tak działaczy ugrupowań opozycyjnych.

Kartki – odpowiedź na pogarszający się stan zaopatrzenia, system reglamentacji towarów, który z czasem objął dziesiątki produktów, zapoczątkowało wprowadzenie w kwietniu 1981 r. kartek na mięso, masło, mąki, ryż i kasze (od 1976 r. istniały kartki na cukier).

Kierownica – popularne określenie zapisanej w konstytucji PRL „kierowniczej roli partii”; spór o jej wpisanie do statutu NSZZ „Solidarność” legł u podstawy - kryzysu rejestracyjnego.

Krajówka – popularne określenie kierowniczych struktur NSZZ „Solidarność” – najpierw Krajowej Komisji Porozumiewawczej, a następnie Komisji Krajowej.

Kryzys bydgoski – zapoczątkowany pobiciem 19 III 1981 . w budynku Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy trzech osób, w tym Jana Rulewskiego; w odpowiedzi NSZZ „Solidarność” zażądał ukarania winnych, 27 III przeprowadzono strajk ostrzegawczy, zapowiadając na 31 III bezterminowy strajk generalny. Kryzys zakończył się podpisaniem →ugody warszawskiej.

Kryzys rejestracyjny – 24 X 1980 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie zarejestrował NSZZ „Solidarność”, zmieniając jednocześnie jego statut, m.in. dopisano „kierowniczą rolę partii” (→kierownica); w odpowiedzi władze związku zapowiedziały strajk. 10 XI 1980 r. zawarty został kompromis – Sąd Najwyższy zarejestrował „Solidarność” z pierwotnym statutem, do którego jednak dodano jako załącznik preambułę porozumień gdańskich, zawierającą pożądane przez władze zapisy.

KORniki – ironiczne określenie działaczy i doradców NSZZ „Solidarność” związanych z KSS „KOR”.

Marsz głodowy – popularna w połowie 1981 r. forma protestu przeciwko pogarszającemu się zaopatrzeniu.

Nieznani sprawcy – eufemizm stosowany na określenie funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. W 1981 r. „nieznani sprawcy” odpowiadali m.in. za prowokacyjne dewastowanie cmentarzy i pomników żołnierzy sowieckich.

Piosenka prawdziwa – inaczej piosenka niezależna, pierwszy Przegląd Piosenki Prawdziwej odbył się w Gdańsku (20–22 VIII 1981).

Poziomki – popularna nazwa struktur poziomych, reformatorskiego skrzydła w PZPR, zmierzającego do demokratyzacji partii.

Prawdziwki – ironiczne określenie działaczy NSZZ „Solidarność” o prawicowych poglądach, nawiązujące do ich autodefinicji jako „prawdziwych Polaków”.

Przerwy w pracy – eufemizm, stosowany przez komunistyczną propagandę w lipcu-sierpniu 1980 r. na określenie strajków.

Samorządna Rzeczpospolita – program NSZZ „Solidarność”, uchwalony na I Krajowym Zjeździe Delegatów.

Sieć – właśc. Sieć Organizacji Zakładowych NSZZ „Solidarność” Wiodących Zakładów Pracy, powołana w kwietniu 1981 r., skupiała przedstawicieli 18 najważniejszych przedsiębiorstw.

Sojuz ’81 – kryptonim manewrów wojsk Układu Warszawskiego odbywających się na terenie PRL w czasie →kryzysu bydgoskiego.

Spokojne dni – o „90 spokojnych dni”, pozbawionych protestów, apelował w exposé po objęciu funkcji premiera gen. Wojciech Jaruzelski (12 II 1981 r.).

Targanie po szczękach – w czasie obrad KK NSZZ „Solidarność” w Radomiu (3-4 XII 1981) Lech Wałęsa mówiąc o spodziewanej konfrontacji z władzą użył sformułowania iz być może nastąpi „targanie się po szczękach”, cytat ten szeroko wykorzystywała następnie komunistyczna propaganda.

Tysol – popularne określenie „Tygodnika Solidarność”.

Ugoda warszawska – porozumienie, które kończyło →kryzys bydgoski; w zamian za obietnicę przeprowadzenia śledztwa w sprawie pobicia J. Rulewskiego i legalizację NSZZ „Solidarność” Rolników Indywidualnych Lech Wałęsa odwołał planowany na 31 III 1981 r. strajk generalny.

Wolna sobota – wprowadzenie od początku 1981 r. sobót wolnych od pracy przewidywało porozumienie podpisane 3 IX 1980 r. w Jastrzębiu. Tymczasem w styczniu 1981 r. władze ogłosiły, iż z przyczyn ekonomicznych wolna będzie tylko jedna sobota w miesiącu, co doprowadziło do długotrwałego konfliktu z NSZZ „Solidarność”.
 

Wstecz
Drukuj
pdf
Poleć stronę